داشتند پس از جان ، و سبب آن بود كه اللَّه تعالى آن گه كه زمين را بيافريد جانّ را و فرزندان وى را از آتش دود آميغ بيافريد چنانك گفت وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ و ايشان را ساكنان زمين كرد و قومى شهوانى بودند و در راه شرع مكلّف ، ايشان تباهكارى كردند در زمين و خونها ريختند ، ربّ العالمين ابليس را كه خازن بهشت بود آن هنگام با لشكرى از فريشتگان به زمين فرستاد و اولاد جانّ را بجزيره‌هاى دريا راندند و خود بجاى ايشان نشستند و اللَّه را عبادت ميكردند و تسبيح و تهليل مىآوردند - ابليس عجبى در خود آورد كه من اللَّه را آن همه عبادت كردم هم در آسمان هم در زمين ، از من بهتر و مهمتر همانا كه كس نيست . راست كه تكبر و عجب بر خود نهاد او را معزول كردند . ابتداء عزل وى اين بود كه قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً - آدم را خليفه نام كرد از بهر آن كه بر جاى ايشان نشست كه پيش از وى بودند در زمين و فرزندانش هر قرن كه آيند خلف و بدل ايشان باشند كه از پيش بودند و به يقول اللَّه لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ - و فرق ميان خليفه و ملك آنست كه سلمان گفت آن گه كه از وى پرسيدند : - ما الخليفة من الملك فقال - الخليفة الّذى يعدل فى الرعيّة و يقسم بينهم بالسّويّة و يشفق عليهم شفقة الرّجل على اهله و يقضى بكتاب اللَّه عزّ و جلّ . و عمر خطاب روزى سلمان را گفت - املك انا ام خليفة ؟ فقال سلمان - ان انت اخذت من ارض المسلمين درهما او اقلّ او اكثر و وضعته فى غير حقّه فانت ملك - قال فاستعبر عمر . - و كان معاوية يقول على المنبر يا ايّها النّاس انّ الخلافة ليست بجمع المال و لا تفريقه و لكنّ الخلافة العمل بالحقّ و الحكم بالعدل و اخذ النّاس بامر اللَّه عزّ و جلّ . و قال النبي صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - « الخلافة بعدى ثلاثون سنة ثمّ يكون ملكا » . قالُوا أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها - فريشتگان گفتند : خداوندا ميخواهى آفريد در زمين كسى را كه تباهكارى كند چنانك بنو الجانّ كردند - قاسوا الشاهد على الغائب بعضى مفسران گفتند - اينجا ضميرى محذوفست يعنى : أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها ام تجعل فيها من لا يفعل هذا ، كقوله تعالى - أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ يعنى - كمن هو غير